काठमाडौँ। भारतको अर्थतन्त्रले चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासिकमा अपेक्षाभन्दा बलियो प्रदर्शन गरेको छ। भारतको तथ्यांक तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन मन्त्रालयले सोमबार सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार पहिलो त्रैमासिक अर्थात अप्रिलदेखि जुनसम्मको अवधिमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) वृद्धिदर ७.८ प्रतिशत पुगेको हो।
यो वृद्धि अर्थशास्त्रीहरूले गरेको अनुमानभन्दा बढी हो। २१ जना अर्थशास्त्रीबीच गरिएको सर्वेक्षणमा पहिलो त्रैमासिकको आर्थिक वृद्धि ७.४ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको थियो।
यसअघि आर्थिक वर्ष २०२६ को चौथो त्रैमासिकमा भारतको जीडीपी वृद्धिदर ८.६ प्रतिशत पुगेको थियो। सो अवधिको वृद्धिदर यसअघि ७.८ प्रतिशत अनुमान गरिएको थियो। यद्यपि, गत आर्थिक वर्षको यही अवधिमा भारतको आर्थिक वृद्धि ६.८ प्रतिशत थियो।
भारतीय रिजर्भ बैंकले अगस्टमा सार्वजनिक गरेको मौद्रिक नीतिको समीक्षामा चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासिकका लागि ७ प्रतिशत वृद्धिको अनुमान गरेको थियो। पछि केन्द्रीय बैंकले आर्थिक वर्ष २०२७ को समग्र आर्थिक वृद्धिको अनुमानसमेत ६.६ प्रतिशतबाट बढाएर ६.७ प्रतिशत पुर्याएको थियो।
पहिलो त्रैमासिकमा भारतीय अर्थतन्त्रको वृद्धिमा उत्पादनमूलक क्षेत्र र सेवा क्षेत्रले महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका छन्। सरकारी तथ्यांकअनुसार अप्रिल-जुन अवधिमा उत्पादन क्षेत्र ९.२ प्रतिशतले विस्तार भएको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस क्षेत्रको वृद्धि ८.३ प्रतिशत थियो।
सेवा क्षेत्रको वृद्धिदर १० प्रतिशत पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको समान अवधिमा सेवा क्षेत्र ८ प्रतिशतले बढेको थियो।
कृषि क्षेत्रको प्रदर्शन भने तुलनात्मक रूपमा कमजोर रह्यो। पहिलो त्रैमासिकमा कृषि क्षेत्र ३.६ प्रतिशतले विस्तार भएको छ। अघिल्लो वर्षको यही अवधिमा कृषि वृद्धिदर ४.४ प्रतिशत थियो।
विश्लेषकहरूका अनुसार उत्पादन र सेवा क्षेत्रमा देखिएको तीव्र विस्तारले कृषि क्षेत्रमा आएको सुस्ततालाई समेत सन्तुलनमा राख्दै समग्र अर्थतन्त्रलाई अपेक्षाभन्दा बलियो बनाउन सहयोग गरेको हो।
भारतीय अर्थतन्त्रको वृद्धिमा लगानीसम्बन्धी गतिविधि पनि महत्त्वपूर्ण देखिएको छ। पहिलो त्रैमासिकमा कुल स्थिर पुँजी निर्माण करिब १२ प्रतिशतले बढेको बताइएको छ।
अर्थतन्त्रमा हुने लगानीको संकेतका रूपमा हेरिने यो सूचकमा आएको तीव्र वृद्धिले आर्थिक गतिविधि विस्तार भइरहेको संकेत गरेको छ।
त्यस्तै निजी उपभोगमा देखिएको मजबुतीले पनि समग्र जीडीपी वृद्धिलाई टेवा पुर्याएको विश्लेषण गरिएको छ।
विश्व अर्थतन्त्रमा भूराजनीतिक तनाव, तेलको मूल्यमा उतारचढाव र आर्थिक अनिश्चितता कायम रहेका बेला भारतको आर्थिक वृद्धिदर अपेक्षाभन्दा माथि आउनुलाई अर्थतन्त्रका लागि सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
जीडीपीको तथ्यांक सार्वजनिक भएपछि भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सरकारको आर्थिक नीतिको बचाउ गर्दै विपक्षीमाथि समेत राजनीतिक प्रहार गरेका छन्।
मोदीले विश्व अर्थतन्त्र अनिश्चितताबाट गुज्रिरहेको अवस्थामा पनि भारतले तीव्र गतिमा प्रगति गरिरहेको दाबी गर्दै केही व्यक्तिले निराशा र ‘झुटको प्रतिध्वनि’ फैलाइरहेको टिप्पणी गरे।
उनको संकेत प्रमुख प्रतिपक्षी नेता राहुल गान्धीतर्फ थियो। गान्धीले यसअघि भारतीय अर्थतन्त्रको अवस्थामाथि आलोचना गर्दै आएका थिए।
मोदीले भारतको ७.८ प्रतिशत आर्थिक वृद्धिलाई देशको सामूहिक शक्ति र श्रमशक्तिको मेहनतको परिणामका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
यस्तै, जीडीपी वृद्धिको चर्चा गर्दै मोदीले भारतीय नागरिकलाई स्वदेशी वस्तु तथा सेवाको प्रयोग बढाउन समेत आग्रह गरेका छन्।
उनले विदेशमा बिदा मनाउन जाने तथा विदेशमा गन्तव्य विवाह गर्ने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्दै भारतभित्रै पर्यटन र विवाहका गतिविधि बढाउनुपर्ने बताएका छन्।
मोदीले आर्थिक वृद्धिको वर्तमान गतिलाई कायम राख्न ‘स्वदेशी’ र ‘भोकल फर लोकल’ अभियानलाई थप बलियो बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
मोदीले अनावश्यक रूपमा सुन खरिद नगर्नसमेत आग्रह गरेका छन्। स्वदेशी उत्पादन र घरेलु अर्थतन्त्रलाई प्राथमिकता दिँदै अघि बढे भारतलाई विकसित राष्ट्र बनाउने लक्ष्यमा सहयोग पुग्ने उनको भनाइ छ।
भारतले सन् २०४७ सम्म विकसित राष्ट्र बन्ने लक्ष्य लिएको छ। पछिल्लो जीडीपी तथ्यांकलाई सरकारले सो लक्ष्यतर्फको आर्थिक क्षमताको संकेतका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ।
